Adaptacja do przedszkola i szkoły - Psychologia Dziecka

Dziecko rozpoczynające naukę w przedszkolu czy szkole musi dokonać dużego wysiłku, aby zaakceptować nową sytuację, w której się znalazło. Sposób adaptacji dziecka zależy w dużej mierze od jego cech indywidualnych, wsparcia ze strony rodziców oraz sposobu działania placówki. Jakie są warunki dobrej adaptacji?

• Stopniowe zapoznawanie dzieci z obowiązkami.

• Informowanie o tym, jakie zadania je czekają.

• Stwarzanie okazji do wzajemnego poznawania się dzieci.

• Tworzenie atmosfery akceptacji i wyrozumiałości.

• Budowanie środowiska edukacyjnego tak, aby budziło zainteresowanie dziecka.

• Traktowanie dzieci w sposób indywidualny przez nauczyciela.

Jakie są symptomy dobrej i złej adaptacji zobaczycie na infografice.

Symptomy dobrej adaptacji:

  • dziecko czuje się w przedszkolu czy szkole na tyle dobrze i bezpiecznie, że okazuje różne uczucia: smutek, lęk, radość, złość;
  • dziecko ma pozytywny stosunek emocjonalny do przedszkola/szkoły: wychowawczyni, rówieśników, nauki;
  • dziecko jest aktywne, nawiązuje kontakty, współdziała, daje swoje propozycje;
  • dziecko akceptuje reguły i przestrzega ich;
  • dziecko wykonuje polecenia nauczyciela;
  • dziecko ma zaufanie do nauczyciela, potrafi prosić o pomoc, zwraca się do niego w sytuacjach trudnych, dzieli się radościami i sukcesami;

Symptomy złej adaptacji:

  • dziecko czuje się w przedszkolu czy szkole źle, ma poczucie zagrożenia, nie chce okazywać emocji lub wyraża emocje tylko jednego typu, np. lęk;
  • dziecko ma negatywny stosunek do wychowawczyni, rówieśników, nauki;
  • dziecko nie interesuje się otoczeniem, unika kontaktów;
  • dziecko nie akceptuje reguł, niewspółmiernie reaguje na niepowodzenia;
  • dziecko nie wykonuje zadań i poleceń nauczyciela;
  • dziecko nie dzieli się swoimi sukcesami;
  • dziecko cierpi z powodu bezsenności, wymiotów, zaburzeń łaknienia, jąka się, moczy w nocy;

Strategie adaptacji do szkoły

Pierwsze tygodnie, a często miesiące w szkole to czas kiedy dzieci sprawdzają możliwe sposoby zachowania się w niej. Zdobywają wiedzę na temat obowiązujących zasad oraz relacji między uczniami i nauczycielami. Sprawdzają także, jak są odbierane przez innych i zaczynają określać swoje miejsce w grupie rówieśniczej. Można wyróżnić trzy strategie (które nie są ich świadomym wyborem) charakterystyczne dla uczniów.

Strategia twórczej adaptacji. Uczeń czuje wsparcie ze strony rodziców oraz pracowników szkoły, co sprawia, że z powodzeniem realizuje zadania szkolne. Chętnie poznaje szkołę i angażuje się w jej życie. Uczeń lubi spędzać czas w szkole, swobodnie nawiązuje relacje z rówieśnikami i dorosłymi. Mówi o swoich potrzebach. Gdy dziecko przyzwyczai się do nowej sytuacji znika stres i napięcie.

Strategia lękowa. Uczeń jest wycofany. Unika aktywności związanych z zabawą i obowiązkami szkolnymi. Wykonuje wszystkie polecenia nauczyciela bez komentarza, nie sprzeciwia się niczemu, jest cichy, niewidoczny. Ma problemy z nawiązywaniem znajomości, nie podejmuje rozmów ani z dorosłymi ani z dziećmi. Woli być sam. Często czuje się osamotniony. Skoro nie mówi o problemach, to nauczyciel może myśleć, że ich nie ma. Jego celem jest przetrwanie niezauważonym przez cały dzień w szkole. Strategia ta może wynikać z kilku czynników. Dziecko nie jest pewne swoich umiejętności, nie ma wiedzy na temat funkcjonowania szkoły, nie ma wsparcia u dorosłych lub ma problemy rodzinne.

Strategia buntownicza. Uczeń nie dopasowuje się do zasad panujących w szkole, odmawia udziału w zajęciach, chce by wszystko odbywało się po jego myśli. Często „wybucha”, jest głośne i stara się zwrócić na siebie uwagę. Zaczepia rówieśników, więc z czasem zaczynają oni unikać jego towarzystwa. Dziecko może mieć słabe wyniki, raczej z powodu niechęci do nauki niż braku odpowiedniej wiedzy czy umiejętności. Jego zachowanie może wynikać z lęku przed szkołą i być sposobem zwrócenia uwagi na swoje problemy. Ignorowanie takiego zachowania może tylko nasilać jego kłopoty z adaptacją.

Co pomaga?

Rozpoczęcie nauki w szkole nie musi być stresujące. Jak to zrobić?

  • Zadbaj o potrzeby dziecka. Najedzone i wyspane będzie mieć siłę do poznawania przedszkola czy szkoły. Ważna jest także więź z dzieckiem. Okazuj zainteresowanie, bądź z nim w trudnych emocjonalnie sytuacjach. To da dziecku siłę i świadomość istnienia „bezpiecznej bazy”, do której może zwrócić się o pomoc.
  • Pokaż dziecku placówkę i jej najbliższe otoczenie przed pierwszym września.
  • Nawiąż współpracę z nauczycielem. Niech waszym wspólnym celem będzie stworzenie dziecku jak najlepszych warunków do rozwoju.
  • Ułóż wspólnie z dzieckiem plan dnia. Uwzględnijcie w nim zarówno obowiązki, jak i czas na zabawę czy spotkania z rówieśnikami.
  • Angażuj się w życie szkoły. Uczestnicz w spotkaniach, apelach, wspólnych przedsięwzięciach takich jak festyny czy kiermasze.
  • Wypowiadaj się pozytywnie o szkole, jako miejscu godnym zaufania.
  • Pozwalaj dziecku na pracę w jego własnym tempie, aby mogło rozwinąć motywację wewnętrzną do pracy.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *